भारतीय प्रधानमन्त्रीका दूत श्याम सरण नेपालमा

भारतीय प्रधानमन्त्री सिंहले दूतका रुपमा श्याम सरणलाई नेपाल पठाएका हुन
भारतका प्रधानमन्त्री मनमोहन सिंहको दूतका रुपमा भूतपूर्व बिदेश सचिव श्यामसरण बुधबार नेपाल आइपुगेका छन्।

नयाँ प्रधानमन्त्रीको चयनमा भएको पटक पटकको असफलताले गर्दा नेपालमा राजनीतिक संकट गहिरिंदै गएका बेला उनको भ्रमण भएको छ।

नेपालमा दीगो शान्ति र स्थिरताको पक्षमा रहेको दोहो-याउँदै श्यामशरण त्रिभुवन विमानस्थलमा उत्रेका थिए।

जोखिम

अहिले नेपालमा सबभन्दा ठूलो जोखिम परेको पनि शान्ति र स्थिरतानै हो।

त्यो जोखिमलाई पार लगाउन भनी काठमाण्डूमा पाइला टेकेलगत्तै श्यामसरणले राजनीतिक भेटघाटको दौड शुरु गरिसकेका छन्।

भारतको भूतपूर्व बिदेश सचिव र राजदूत रहँदा दिल्ली र काठमाण्डूबीच पानीपँधेरो गर्ने गरेका श्यामशरणका लागि नेपालका नेता र अधिकारीहरु अपरिचित छैनन।

खासगरी आफ्नो कार्यकालमा तराईको राजनीतिमा विशेष चासो दिएको भनिएका श्यामसरण संविधान सभाको चुनाव अगाडि उदाएका तराई केन्द्रीत दलहरुसंग त बढीनै परिचित रहेको विश्वास गरिन्छ।

प्रधानमन्त्रीको चुनावमा एउटा निर्णायक भूमिकामा रहेका ती दलहरुको अहिलेसम्मको तटस्थता उनको एउटा मुख्य चासो र सरोकार रहने धेरैको अनुमान छ।

उक्त चुनावमा तराई केन्द्रीत दलहरुको माओवादीप्रति संभावित रुझानले राष्ट्रिय राजनीतिको भावी मोडलाई प्रभावित पार्ने भएकाले त्यसप्रति नेपालको मामलामा सबभन्दा बढी चासो र प्रभाव राख्ने दक्षिणी छिमेकी भारत गंभीर भएको कतिपयको भनाई छ।

तत्कालीन माओवादी विद्रोही र मूलधारका दलहरुबीच भएको १२ बुँदे दिल्ली सहमतिमा महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेका भनिएका कूटनीतिज्ञ श्यामसरणका लागि उक्त सहमति बेवारिस हुन पुगेको भन्ने टिप्पणी अर्को चासोको विषय हुनेछ।

सबभन्दा ठूलो दल माओवादीसंग भारतको संबन्ध अहिले निक्कै चिसिएको छ।

तराई केन्द्रीत दलहरुसंगको संबन्धमा पनि प्रश्न उठ्न थालेको कतिपय जानकारहरुको भनाई छ।

यही बेला तराई केन्द्रीत दलहरु र एकीकृत माओवादी दुबैलाई नजीकबाट चिनेका कूटनीतिज्ञलाई पठाएर प्रधानमन्त्री मनमोहन सिंहले दिन खोजेका सन्देश लुकेको छैन।

चुनौती

नेपालको अस्थिर राजनीति लम्बिंदै जाँदा चीन लगायत पश्चिमा देशहरुको प्रभाव र उपस्थिति बढेको भनी दोहोरिने गरेको भारतीय चिन्तालाई श्यामशरणको काठमाण्डू बसाई र भेटघाटसंग जोडेर हेर्नहरु पनि कम छैनन।

व्यक्तिगत कुरा गर्दा उनले आफु पदमा रहँदा पछ्याएको नेपाल नीति असफल भएको भनी दिल्लीको राजनीतिक बृत्तमा उठ्ने गरेको आलोचनाको जवाफ दिने अवसर यो भ्रमणले श्यामशरणलाई दिनेछ।

तर आफु भन्दा कनिष्ठ कूटनीतिज्ञ शिवशंकर मेननलाई प्रधानमन्त्री मनमोहन सिंहले राज्यमन्त्री सरहको प्रभावशाली राष्ट्रिय सुरक्षा सल्लाहकारमा नियुक्त गरेपछि सिंहसंग रिसाएर टाढिएका भूतपूर्व हावापानी सल्लाहकारको यो नेपाल भ्रमणमा अवसर भन्दा चुनौती बढी भएको विश्लेषकहरुको भनाई छ। (BBC)