दिनदिनै व्यापक हुँदैछ एटीएमको प्रयोग

रेखाकुसुम रेग्मी/रासस, काठमाडाँै, साउन १३ गते । किताब किन्दाकिन्दै उहाँको पैसा सकियो । ब्यागबाट एटीएम डेबिट कार्ड निकाल्नुभयो । पढ्नका लागि राजधानी आएकी पद्मकन्या क्याम्पसमा स्नातक तह प्रथम वर्षमा अध्ययनरत म्युजिका शर्मा -१९) ले एटीएमको प्रयोगबाट पैसा निकालेर भोटाहिटीबाट किताब किनी फर्किनुभयो । एटीएम नभएको भए सायद उहाँ किताब नकिनिकनै र्फकनुपर्ने थियो ।

भोटाहिटीमा भेटिनुभएकी शर्माले भन्नुभयो, कार्ड भएपछि पैसा हराउने डर छैन् । कार्डको सहायताले दाङको नबिल बैङ्कमा बुबाले खोलेको खाताको रकम राजधानीमै झिक्ने गरेकी छु, उता बुबाले चेकको प्रयोग गर्नुहुन्छ, यता म कार्डको प्रयोग गर्छु । उहाँले आफूलाई भइरहेको सुविधाबारे सुनाउनुभयो ।

केही दिनका लागि सल्यानबाट राजधानी आउनुभएकी कल्पना न्यौपानेले -२९) को न्यूरोडमा किनमेल गर्दागर्दै पैसा सकियो । अरू सामान त किनमेल गर्नुभयो तर सुन किन्ने बेलामा भने पैसा सकियो । उहाँले आˆनो कार्ड सम्भिmनुभयो, ओहो दाङको एटीएम कार्ड त यहाँ -काठमाडौँ)मा पनि चल्छ, उहाँले एटीएमबाटै पैसा निकाली सुन किनेर गत साता घर फर्किनुभयो ।

बौद्धका पासाङ शेर्पा -२१) ले पनि युनाइटेड वल्र्ड ट्रेड सेन्टर त्रिपुरेश्वरमा एटीएमकै सहयोगबाट सामान किन्नुभयो । बाहिर निस्कँदै उहाँले भन्नुभयो, पैसा बोक्न डर, कार्ड भए कुनै झन्झट भएन ।

बानेश्वरका सुदीप डाँगी -३३) लाई भने कार्ड बोक्दा पैसाको सुरक्षा हुने विश्वास छ । कुनै बेला पाँच हजार रुपियाँभन्दा कम रकम नबोक्ने उहाँको पकेटमा यतिबेला नगद पाँच सय रुपियाँभन्दा बढी हुँदैन । भन्नुहुन्छ- "बाइकमा चढयोे, पकेटमा कार्ड राख्यो, केही काम परे पैसा निकाल्यो । नत्र त यत्ति पैसाले पुगिहाल्छ नि ।" उहाँले जुन-जुन ठाउँमा कार्ड सुविधा छ, त्यही ठाउँमा गएर किनमेल गर्ने गरेकोे सुनाउनुभयो । बैङ्कले दिने डेबिट क्रेडिट कार्डमध्ये डेबिट कार्ड यतिबेला सहरी युवामाझ धेरै फस्टाएको छ । रकम बोकिरहनुपर्ने झमेला नहुने र पकेटमारबाट जोगिने भएकाले पनि बैङ्कले प्रदान गर्ने यस्ता कार्डको लोकपि्रयता विगतका दिन भन्दा हाल बढ्दै गएको छ ।

त्यति मात्रै कहाँ हो र ? पढाइका लागि राजधानी भित्रिएका कलेजका युवालाई पनि कार्डले धेरै सहयोग पुर्‍याएको छ । कार्ड बोक्यो, राजधानी छिर्‍यो । लामो दूरीको यात्रा गर्दा पनि नहराउने र ढुक्कले यात्रा गर्न पाइने भएकाले हामी विद्यार्थीका लागि कार्ड सहज माध्यम बनेको छ । राजधानी भित्रिएका कलेजका युवाको साझा अनुभव हो यो । चेकबाट पैसा निकाल्दा एकबाट अर्काे बैङ्कमा नमिल्ने, मिले पनि रकम काट्ने, टिटि या ड्राˆट गर्दा पनि रकम काट्ने समस्यामा परेका विद्यार्थीलाई यो सुविधाले धेरै सहयोग पुर्‍याएको छ ।

भन्नेले कार्ड जति सुविधाजनक छ भने पनि झापा घर भई हाल कपन बस्दै आएका तिलक कार्की -४०) लाई भने यो कार्डले पटक्कै छोएको छैन । पैसा नबोकी कार्ड मात्रै बोकेर हुन्छ ? केही अप्ठ्यारो परे त्यतिबेला त पैसै चाहिन्छ, कार्ड सुविधा नभएका ठाउँ पनि धेरै छन् ।

हो, नेपालका सबै ठाउँमा कार्डको प्रयोग गर्न सकिने सुविधा नभएकाले पनि यस्ता कार्ड नबोक्ने व्यक्ति पनि छन् । तर आफूले खातामा जम्मा गरेको रकमअनुसार खर्च गर्न पाइने भएकाले म्युजिका, पासाङ, सुदीप, कल्पनाजस्ता डेबिट कार्डका प्रयोगकर्ताको सङ्ख्या भने बढ्दो छ । यस्ता प्रयोगकर्ताको सङ्ख्या मुलुकभर साढे तीन लाखभन्दा पनि बढी हुनसक्ने बैङ्क क्षेत्रमा कार्यरतको अनुमान छ ।

खातामा रहेको रकम सम्बन्धित बैङ्कको एटीएम मेसिनबाट सीधै पैसा निकाल्न सकिने र सीधै कार्डबाट समेत भुक्तानी गर्न सकिने भएकाले पनि कार्ड प्रयोगकर्ता बढेको किस्ट बैङ्क कालिमाटीका व्यवस्थापक निरञ्जन भट्टराई बताउनुहुन्छ । डेबिट कार्डमार्फत आफूले खातामा जम्मा गरेको रकमअनुसार खर्च गर्न सकिन्छ । तर क्रेडिट कार्ड डेबिट कार्ड भन्दा फरक छ । क्रेडिट कार्ड प्राप्त गर्न छुट्टैै खाता खोल्नुपर्छ । बचत वा चल्ती खातामार्फत यो सेवा प्राप्त गर्न नसकिने व्यवस्थापक भट्टराई बताउनुहुन्छ । उहाँका अनुसार बैङ्कले ग्राहकलाई दिने ऋण यो कार्डमार्फत प्राप्त गर्न सकिन्छ । डेबिट कार्ड बैङ्कबाट ऋण प्राप्त गर्न सकिने कार्ड हो । यी कार्ड प्रयोगका लागि अहिले मुलुकका विभिन्न स्थानमा गरी १५ हजार बढी पस -प्वाइन्ट अफ सेल) मेसिन रहेका छन् । यी मेसिनबाट उपभोक्ताले किनमेल गरी पैसा तिर्न सक्छन् ।

पहिला बैङ्कको खातामा रहेको पैसा चेकबाट मात्रै निकाल्न मिल्ने अवस्था थियो । तर हाल यसमा सुधार आएर कार्डको विकास भएको छ । विकसित मुलुकमा धेरै अघिदेखि यो सुविधा प्रचलनमा रहे पनि नेपालमा भने यताका वर्षमा व्यापक भइरहेको छ । काठमाडौँका डिपार्टमेन्टल स्टोर, सपिङ मल, सुपरमार्केट आदिमा किनमेल गर्दा कार्डको प्रयोग बढी हुने गरेको छ । तर खुद्रा पसल, बजारमा भने कार्ड प्रयोग हुन अझै सकेको छैन । आˆनो कार्डको पिन नम्बर कसैलाई नभने र कार्ड प्रयोग गर्न कसैलाई नदिए बैङ्कको खाताको रकम दुरूपयोग नहुने र कार्ड सुविधाबाट लाभान्वित हुनसकिने सल्लाह व्यवस्थापक भट्टराई दिनुहुन्छ ।