प्रधानमन्त्री चयन नहुँदा यस्तो छ नागरिक आक्रोस

जितेन्द्र साह, काठमाडौं, श्रावण १४ - महंगी बढेको बढ्यै छ । सरकारको सशक्त उपस्थिति नहुँदा दण्डहीनता बढेको छ । नागरिकको कर खाएर बसेका सभासदहरुले संविधान लेख्न सुरु गर्न त परै जाओस, मुलुकलाई एउटा सरकार समेत दिन सकिरहेका छैनन् । मुलुकले प्रधानमन्त्री पाउने/नपाउने अन्यौलबीच जनआक्रोश बढेको छ । टोल, बजार, सडक, पसल, बसभित्र र सञ्चारकर्मीबीच यो ठूलो बहसको विषय बनेको छ । विदेशी सञ्चार माध्यमहरुले राजनीतिक अस्थिरताका कारणले यो मुलुकलाई असफल मुलुकको सम्भाव्य सूचीमा राख्न थालेको छ । नागरिक समाजको हरेक वर्ग र क्षेत्रमा उदासीनता छाएको छ ।

'एउटा प्रधानमन्त्री छान्न नसक्ने सभासदहरुबाट के को आश गर्नु ?,' असनमा किनमेल गरिरहेकी नयाँबानेश्वरकी गृहिणी कल्पना श्रेष्ठले भनिन् । उनले कान्तिपुरसँग भनिन्, 'महंगीले आकाश छोएको छ, सरकार नभएपछि कसले र कहाँ गएर विरोध गर्ने ?'

रोपाई सकेर रत्नपार्कमा पत्रिकाको बिटो बोकेर बसेका बालाजुका गणेशबहादुर शर्माले हरेक दल, नेता र सभासदले नागरिकको विश्वास गुमाइसकेको बताए । 'एक पंक्ति संविधान लेखिएको छैन, सरकार बनाउने नाउँमा पुरानै राजनीतीक खेलमा सबै लागेका छन्,' उनले भने- 'यस्तोमा कृषि, अर्थ र मौद्रिक नीतिको घोषणाको कुन औचित्य छैन, डस्टबीनमा लगेर फाल्ने त होला नि ।'

सुविधानगर तीनकुने बस्ने मकवानपुरका ट्याक्सी चालक हरि बस्नेतले सहमतीय र बहुमतीय जुनसुकै स्थितिमा भएपनि सरकार बन्ने आशमा हरेक क्षण रेडियो सुनिरहेको बताए । 'सबै आ-आफ्नै अडानमा बसेर सरकार बनेन भने फेरि सडक ताँतिएला, बन्द र हडताल होला भन्ने डर,' उनले भने- 'काम गरेर खानै नपाउने स्थिति भएपछि चिन्ता र खिन्नता आइहाल्छ नि ।'

भोटाहिटीका कपडा व्यवसायी युवा नरेन्द्र महर्जनले नेतृत्व र उनीहरुको इमान्दारितामा विश्वास नरहेको बताए । 'आर्थिक उदासीनता बढेको छ, क्रेता र विक्रेतामा उत्साह छैन,' उनी भन्छन् ।

सञ्चार गृह र यस सम्बन्धी क्लबहरुको चासो यहि विषयमा छ । रिपोटर्स क्लबमा बिहीबार नागरिक समाजका अगुवाहरुले दल र त्यसका प्रतिनिधिहरुलाई चुनौती दिंदै संयुक्त अपिल सार्वजनिक गरेर आक्रोश पोखे । नेपाल डेमोक्र्याटिक लयर्स एसोसिएसनका अध्यक्ष उपेन्द्रकेशरी न्यौपानेले दलहरुले आफ्ना सदस्यलाई तटस्थ राख्ने नीतीले गर्दा समस्या उत्पन्न भएको बताए । 'तटस्थता त्यागेर जनस्वार्थमा अघि नबढने हो भने संविधान सभाको औचित्य समाप्त हुन्छ र अन्तरिम संविधान असफल हुन्छ,' उनले भने । न्यौपानेले दलहरु असक्षम भएमा सरकारको गठन र सरकार सञ्चालनकालागि नागरिक समाज तयार रहेको बताए ।

नेपाल बार एसोसिएसनका पूर्व उपाध्यक्ष शेरबहादुर केसीले जसको नेतृत्वमा भएपनि सरकार बन्नुपर्ने बताए । 'जसको नेतृत्वमा भएपनि सरकार देऊ' उनले भने- 'असफल राष्ट्रको बाटोमा नहिंडाऊ ।' केसीले सहमतीको सरकारको संभावना समाप्त भएपछि संविधान सभाको धारा ३८ (२) ले अनुरुप अपनाइएको बहुमतीय सरकारको प्रक्रिया नीकै लामो चल्ने देखिएको बताए ।

'यो धाराअनुरुप संविधान सभा कार्य नियमावलीले प्रधानमन्त्री छनौट नभएसम्म अन्ततः कालसम्म भोटिङ गराई राख्ने भनेको छ,' उनले भने,' यो संविधान सम्मत छैन, यसले संविधानको मजाक उडाएको छ,' उनले भने । केसीले कानूनी समाधानको मार्ग देखाउँदै सभामुखलाई संविधान सभाको नियमावली १५८ मा ब्यवस्था गरिएको ' बाधा/अडचन' फुकाउ' प्रावधान प्रयोग गर्नुपर्ने सुझाव दिएका छन् ।

उक्त कानूनी व्यवस्थामा सभामुखलाई आदेश/निर्देश दिने अधिकार छ । उनले भने, ' प्रधानमन्त्रीको टुंगो नलागेमा नियम १५९ अनुरुप उक्त नियमावलीको प्रयोग गरेर सभामुखलाई राजनीतीक अन्यौल हटाउनलाई विवेकशील कदम चाल्ने अधिकार छ ।'

नेपाल मानवअधिकार संगठनका अध्यक्ष सुदीप पाठकले विदेशीलाई दोष लगाएर पन्छिने काम नगर्न नेताहरुलाई सुझाव दिएका छन् । ' म्याद थप्ने, तर सरकार र संविधान नबनाउने गतिविधिले गंभीर संकट निम्त्याएको छ,' उनले भने,' राज नेता असफल भए भने राष्ट्र असफल हुन्छ ।'

नेपाल शिक्षकसँघका अध्यक्ष मोहन ज्ञवालीले मुलुकको दुरुवस्थाकोलागि एमाले र मधेसी मोर्चाको तटस्थ नीतीलाई आरोप लगाए । 'उनीहरुले कहि नभएको जात्रा गरिरहेका छन्,' उनले भने,' संविधान सभाको म्याद थपेर पनि काम नगर्नेलाई नागरिकको करबाट तलब, भत्ता र सुविधा पाउने अधिकार छैन ।' सभाषदहरुको जागिरे व्यवहारले संविधान बन्ने संकेत नदेखिएको ज्ञवालीले प्रष्ट पारे ।

नेपाल मेडिकल एसोसिएसनका अध्यक्ष डा.केदारनरसिंह केसीले सबैको सरोकारको विषयमा सभाषद र दलले खेलिरहेको भूमिका दुःखद र नैतिक रुपले शोभनीय भन्न नमिल्ने रहेको बताए । ' फेरि पनि प्रधानमन्त्री छनौट भएन भने नागरिक सडकमा आउने स्थिति छ,' उनले भने,' यस्तो संविधान सभाको विघटन गर्ने माग आयो भने त्यसलाई अन्यथा लिनु हुन्न ।' नागरिक समाजद्धारा जारी संयुक्त अपिलमा लोकतान्त्रिक मुल्य-मान्यतासँगसँगै दलको औचित्य समाप्त गराउने खेल सफल हुनेतर्फ समयमा सचेत रहन आग्रह गरिएको छ । (ekantipur)