तीन धूर्त ठेकदार : अखण्ड भण्डारी

एकादेशमा तीन धूर्त ठेकदार थिए । ठूलाठूला ठेक्का पार्न उनीहरू खप्पिस थिए । टेन्डर खुलेका बेला झगडा गरे पनि कहिले कसलाई कहिले कसलाई परे पनि उनीहरू मिलिजुली झ्वाम पार्थे ।

एक दिन त्यो देशका करिब तीन करोड 'मालिक' लाई एउटा आकर्षक साझा घर बनाउन रहर लाग्यो । त्यसका लागि उनीहरूले बृहत् टेन्डर खुलाए । दर्जनौं सानाठूला ठेकदार सहभागी भए । मुख्य काम गर्न तिनै तीन ठेकदार छानिए । कुनै पेटी ठेकदारले झ्यालढोकाको काम पाए, कसैले रङरोगन गर्ने अवसर भेट्टाए, कोही धारो र बिजुली जोड्नतिर लागे । जसले जे भाग पाए पनि पूरै घर बनाउने ठेक्का तीन जनाकै कब्जामा रह्यो ।

मालिकहरूबाट पेस्कीमा अर्बौं रकम लिई ठेकदारहरू घर बनाउन खटिए । एउटा जग खन्न खाल्टामा छिर्‍यो, अर्काले पुरिदियो । एउटाले इँटा बोक्न थाल्यो, अर्काले फुटाइदियो । एउटा सिमेन्ट मुछ्न अघि सर्‍यो, अर्काले माटो मिसाइदियो । एउटाले पिलरका लागि डन्डी बाँधेर ठिक्क पार्‍यो, अर्काले खुस्काइदियो । कसैले बनाएजस्तो गरिहाले पनि अर्काले भत्काएर ध्वस्त पार्‍यो । मिलेर काम कसैले गरेन, अर्काले गरेको बाँकी पनि राखेन । 'बाँदरले न आफ्नो घर बनाउँछ न अर्काको बन्न दिन्छ' भन्ने उखान ठ्याक्कै उनीहरूमा लागू भयो । तैपनि उनीहरू बाँदर थिएनन् । नाम कहलिएका ठेकदार थिए !

दिन, साता, महिना हुँदै वर्ष बित्यो, घरको जगसम्म तयार भएन । मालिकले ठाने- करार गरेको अवधि दुई वर्षमध्ये बल्ल एक वर्ष बित्दै छ, तीनतीन जना ठेकदारले चाहे भने केही महिनामै कसो घर नठड्याउलान् ! ठेकदारहरू पनि भन्थे- 'नमुनाको घर बनाउन धेरै प्रयोग गर्नुपर्छ । केही इँटा, बालुवा, सिमेन्ट, रड आदि खेर गयो भन्दैमा चिन्ता नलिनुस् ! हामी समयमा भनेजस्तो घर जसरी पनि दिने छौं ।'

मालिकहरू सोझा थिए, पत्याए । हेर्दाहेर्दै दुई वर्ष आउन केही महिना बाँकी रह्यो । घर बनाउने कामै छाडेर ठेकदारहरू लेनदेनको झगडामा उत्रिए । अर्काको घर बनाइरहेका छन् तर उनीहरू कोही सिलिङ माग्छन्, कोही ढलान । कोही बैठक कोठा मलाई चाहिन्छ भन्छन्, कोही भान्छा । कसैले बाथरुममा आँखा लगाए, कसैले करेसाबारीमा । बन्दै नबनेको घर र त्यसका लागि मालिकले दिएको बजेट लुछाचुँडी गर्दै उनीहरू सडकमा उत्रिए । कुकुरले भेट्टाएको सिनोजस्तो कोही कता लुछ्न थाले, कोही कता !

घर सक्ने समयावधि अति कम दिन बाँकी हुँदा मुक्कामुक्की र लुछाचुँडी उत्कर्षमा पुग्यो । त्यो देशमा केही भिलेन ठेकदार पनि थिए । तीनजना ठेकदारको 'गुडविल' ले भिलेनहरू पाखा लागेका थिए । नाम चलेका ठेकदारको झगडा र काम नगरेको अवस्था देखेर भिलेनहरू रौसिए । कुर्लिंदै उनीहरूले भने- 'यति राम्रो घर बनाउन यिनीहरूले सक्दैनन् । यो देशमा त्यस्तो घर आवश्यक पनि छैन । करिब तीन करोड 'रैती' (मालिक होइन) लाई त्योभन्दा राम्रो सयल हामी दिन्छौं । घर बनाएर खर्च गर्ने होइन, शीतल तापेर आनन्द लिने समय हो यो ।

भिलेनहरू यसरी निस्के, आसेपासेहरूले सडकमै कार्पेट ओछ्याइदिन थाले । 'इज्जतिला' ठेकदारलाई मुर्दावाद र भिलेनलाई जिन्दावादको नारा लाग्यो । 'भिलेन आऊ, छहारी देऊ' भन्नेहरूको धेरैपछि बोली फुट्यो ।

यता ठेकदारहरू एक महिना बाँकी छँदासम्म सानो नमुनाघर भए पनि बनाएरै छाड्ने वाचा गर्दै थिए तर जब दिन नजिकियो, लाज पचाउन उनीहरू अर्कै झगडामा उत्रिए । एउटाले भन्यो, 'मालिकहरूसँग एक वर्ष थप समय मागौं ।' अर्काले भन्यो, 'होइन ६ महिनाचाहिँ मागौं ।' तेस्रोले भन्यो, 'घर नबन्नुमा तिमीहरू दुइटा दोषी छौ, अब हात झिकौं । मालिकहरू सोझा छन्, घर बनाउन नसके पनि पैसा फिर्ता दिनु पर्दैन । यही अवस्थामा छाडिदिऔं । जे हुन्छ हुन्छ !'

सबैलाई चाहिएको थियो- त्यो देशको मेसको डाडुपन्यु । त्यसकै लागि उनीहरूले घर बनाउन ल्याएका मालिकका धेरै इँटा फुटाए । धेरै डन्डी भाँचे । धेरै सिमेन्ट नष्ट गरे । धेरै बालुवा खोलामा बगाइदिए । ठेकदारका जेजस्ता उपद्रव पनि मालिकले चुपचाप हेरे, सहिरहे किनकि उनीहरूलाई त्यो घर चाहिएको थियो जुन बनाउन आसलाग्दा ठेकदार तिनै तीनजना मात्र थिए ।

घर बनाउने समय घन्टा हुँदै मिनेटमा बाँकी रह्यो । मालिकहरू भन्न थाले- 'बरु दुई वर्ष घाटा भएको हामी बिर्सिदिन्छौं । थप समय र खर्च लिएर भए पनि त्यो घर बनाइदेऊ, प्रभु ! नत्र यस्तो राम्रो काम भिलेनको हातमा पुग्न सक्छ !'

समय सकिन सत्र मिनेटअगाडि ठेकदारहरूले गमक्क पर्दै भने- 'लौ अब हामी थप एक वर्ष लिने भयौं ।' दुई वर्षको क्षतिपूर्ति गराउन तयार भएका मालिकहरू अन्ततः प्रफुल्ल भए । उल्टै ठेकदारहरूको जयजयकारमा उत्रिए । कति धूर्त ठेकदारहरू ! कति सोझा मालिकहरू !!

समय त थपियो, डाडुपन्युको कुरा मिलेकै छैन । के यी ठेकदारले अब एक वर्षमा त्यो घर बनाउलान् त ? पत्याउन गाह्रै छ तर आशा गर्ने एउटै ठाउँ छ- घर भत्काउने स्वभाव भए पनि उनीहरू आखिर बाँदर होइनन् ! akhanda@kantipur.com.np